Leposava Lepa Perović

(Donator najvećeg dela zbirke Moderne galerije, Leposava Lepa Perović, rođena je 1911. godine u brojnoj porodici Zorke i Đorđa Perovića, u selu Mašići blizu Banja Luke. U Banja Luci je završila gimnaziju i učiteljsku školu 1932.godine. Prvo učiteljsko mesto dobila je u selu Medvođe u Bosanskoj Krajini. Posle nekoliko godina premeštena je u Srbiju i dve godine provela je u Šumadiji. Uvek se rado sećala tog vremena i često o tome pričala. Zavolela je ljude iz tog kraja, stekla mnogo prijatelja za čitav život. U jednom sazivu Skupštine Srbije bila je izabrana za narodnog poslanika baš u Šumadiji.Umrla je 2000. godine.
Otvaranju Moderne galerije prisustvovala je sestra Lepe Perović, dr Branislava Perović Nešković

Karakteristike legata

Pedesetak dela iz poklon zbirke Lepe Perović, sastavljene od dela uglavnom jugoslovenskih autora (u kojoj su i platna jednog Kubanca i jednog Bugarina), vrednošću i mestom gde se nalaze mogu da iznenade putnika prolaznika. Jer zbirka rezimira i neke temeljne težnje i vrednosti našeg međuratnog slikarstva i posleratnog perioda obnove i preporoda. Pomenimo samo slike Milana Konjovića, Zore Petrović, Mila Milunovića, Petra Lubarde, Nedeljka Gvozdenovića, Peđe Milosavljevića, Radojice Živanovića Noe, Ljubice Sokić, Antuna Motike, Ivana Radovića, zatim mlađih umetnika koji su, međutim, u međuvremenu takođe postali prava umetnička imena: Lazara Vozarevića, Mladena Srbinovića, Miljenka Stančića i drugih.
Već iz sklopa ovih imena, koja simbolišu određene škole i pravce, vidi se i karakter zbirke- najbolje su zastupljeni međuratni ekspresionisti boje i, naročito, poetski realisti i intimisti. Odlika ekspresionista je u intenzifikovanju i autonomiji plastičnih sredstava, linije i boje, u patetičnom osećanju i unutarnjoj napetosti, u izvesnoj lokalnoj boji slikanog motiva koji se, međutim, preobražen, uzdiže do univerzalnog simbola. Ova estetika, koja je u četvrtoj deceniji preovladavala, i koja se poklopila sa punom umetničkom zrelošću avangarde, predstavljena je u platnima Konjovića, Zore Petrović, Graovca, čak i Milunovića (inače kartezijanca, pripadnika drugog stilskog i duhovnog podneblja). Noviju varijantu ekspresionizma predstavlja Lubardina kompozicija, a istovremeno i trenutak konceptualnog preporoda našeg slikarstva s početka pedesetih godina.
Drugu struju, koja je uoči drugog svetskog rata uz ekspresionizam bila dominantna, i koja se produžila i posle njega, u novom kontekstu i odnosu, znače poetski realisti i intimisti, slikari tišeg, finijeg osećanja, kontemplativnijeg pristupa slikanom motivu. Njihov ideal je kultura, finoća i plemenitost, ne snaga i patos. Oni zaljubljeno usvajaju i biraju motiv koji odgovara takvom Weltanschaung-u. U zbirci su oni najbrojniji: Ivan Radović, Nedeljko Gvozdenović, Peđa Milosavljević, Ljubica Sokić, Antun Motika, Oton Gliha, Danica Antić i Noe Živanović (platnom iz poslednje njegove faze u kome se ne oseća nekadašnja nadrealistička pobuna). I posleratna generacija predstavljena je nekolikim markantnim pojavama: novim nadrealizmom Miljenka Stančića, velikim platnom Mladena Srbinovića, duhovnim skaskama naiviste Vojislava Stanića, Vozarevićevim karakterističnim portretom iz sredine pedesetih godina, Bogojevićevim kompozicijama, Bernikovim enformelom i delima još nekolicine.
Zbirka je dakle sastavljena od središnih istorijskih tokova i vrednosti koje su do juče vladale našom umetničkom scenom, koje su bile najviše cenjene i voljene. Takvim svojim vrednostima i konceptualnim svojstvima Galerija je u mogućnosti da pridobije nove pristalice, osvoji njihov um i njihovo srce. Nema u njenoj zbirci otkrića koja bi mogla da uznemire i shvatanja koja bi mogla da odbiju. Ukratko, jedna plemenita zbirka i kao sastav i kao poklon, u funkciji komuniciranja, emitovanja prisnih poruka, okupljanja oko suštine i jezgra naše savremene umetnosti.
Miodrag B. Protić